Achalasie

Dit is een tamelijk zeldzame aandoening waarbij een bewegingsstoornis van de slokdarm bestaat.
Hierdoor verloopt de passage van voedsel vanuit de mond via de slokdarm naar de maag moeizaam. Dit geldt vaak voor alle soorten voedsel, zowel vloeibaar als vast.
Normaal wordt het voedsel in de slokdarm getransporteerd door middel van het samentrekken van de spieren in de slokdarmwand (dit is zgn. glad spierweefsel). Die samentrekkingen noemen we peristaltiek.

Oorzaak
De aanleiding is gelegen in een verminderde zenuwvoorziening en dan vooral in het onderste deel van de slokdarm. Hierdoor wordt de slokdarm in dat deel veel minder beweeglijk – de peristaltiek neemt dus af. En bovendien treedt ook vaak een verkramping op van het sluitspiertje naar de maag, waardoor dit dus niet makkelijk opent.
De echte oorzaak of reden waardoor er minder zenuwweefsel in de slokdarm wordt aangelegd is onbekend. Gedacht wordt aan ofwel een virusinfectie, maar welk virus is dan niet bekend. Ofwel aan een auto-immuunaandoening, waarbij antistoffen worden gevormd tegen het lichaamseigen weefsel, in dit geval dus zenuwweefsel. Bij een aantal mensen met achalasie zijn inderaad antistoffen tegen zenuwweefsel aangetoond.
In Nederland lijkt het ongeveer bij 1 op de 100.000 mensen per jaar voor te komen.
In principe kan het op elke leeftijd ontstaan, maar er is een lichte voorkeur bij mensen tussen 20 en 40 jaar.

Klachten
Door de afgenomen peristaltiek en het niet goed openen van de overgang van slokdarm naar maag in het middenrif (diafragma) hoopt zich voedsel op in de slokdarm.
Dit leidt tot klachten als:
- Problemen met slikken, vaak toenemend in de loop van de tijd – dit heet dysfagie. Dit geldt voor zowel vloeibaar als vast voedsel.
- Regurgitatie wat inhoudt dat er voedsel vanuit de slokdarm terug kan lopen in de mond – dit gebeurt nogal eens ’s nachts als door het liggen de functie van de zwaartekracht op de slokdarm een stuk minder is dan overdag bij zitten of staan.
- Zuurbranden en pijn op de borst achter het borstbeen, door het opgehoopte voedsel.
- Bestaat de aandoening langere tijd dan treedt meestal ook gewichtsverlies op.

Diagnose
De diagnose kan via drie verschillende manieren van onderzoek worden gesteld. Meestal wordt eerst een gastroscopie gedaan om de slokdarm en maag te bekijken – op grond daarvan kan meestal de diagnose al worden gesteld omdat er meestal zichtbare afwijkingen aan het slijmvlies van de slokdarm zijn. Bovendien is de slokdarm vaak uitgezet en verwijdt.
De diagnose kan bevestigd worden met een slikfoto met contrastvloeistof – daarbij is de verminderde peristaltiek van de slokdarm zichtbaar te maken, alsmede de verwijding van de slokdarm.
Het meest gebruikte en bewijzende onderzoek is manometrie van de slokdarm, oftewel een drukmeting in de slokdarm. Dit gebeurt door het inbrengen van een slangetje door de neus met daaraan een drukmetertje. Zo kan op verschillende plaatsen in de slokdarm de druk gemeten worden.

Behandeling
Helaas kan de aandoening niet genezen, maar wat wel kan is de verschijnselen en klachten die je ervan hebt zoveel mogelijk verminderen. En ook wordt zoveel mogelijk geprobeerd om complicaties te voorkomen.
De behandeling richt zich er vooral op om de druk in de kringspier van slokdarm naar maag zo laag mogelijk te houden. Daar is medicatie voor, vooral medicijnen die calciumkanaalblokkers bevatten en nitraten – stoffen die een rol kunnen spelen in de ontspanning van spieren en dus ook van de sfincterspier onderin de slokdarm. Maar meestal werkt dat niet zo effectief en medicatie wordt daarom weinig gebruikt.
Ook wordt wel botulinetoxine in de kringspier gespoten – dat zorgt voor een verminderde afgifte van acetylcholine, een stof die een belangrijke rol speelt in de samentrekking van spieren, Hierdoor kan de kringspier tot ontspanning komen.
Het meest effectief blijkt behandeling van de kringspier ter plaatse door middel van chirurgie, al dan niet via endoscopie (gastroscopie).
De meest gebruikte methoden zijn:
- Oprekken van de kringspier door middel van pneumodilatatie, dat gebeurt via de endoscoop onder een roesje. Dat geeft in 70-80% van de gevallen resultaat.
- Myotomie: het doorsnijden van de sfincterspier – dit is de operatie van Heller. Deze ingreep gebeurt onder algehele narcose. En heeft in ongeveer 20-25 % van de gevallen resultaat. Vervelende complicatie kan zijn dat je meer last krijgt van reflux uit de maag met bijbehorende klachten, omdat de kringspier voortdurend open blijft staan na operatie. Maar dat is goed te behandelen en vaak te verkiezen boven het toenemen van de klachten van achalasie.

Complicaties
Door de voortdurende stilstand van voedsel in de slokdarm, voedsel wat gaat gisten en rotten is er een verhoogde kans op chronische irritatie en ontsteking van de slokdarmwand. Dat geeft een verhoging van het risico op de ontwikkeling van slokdarmkanker. Althans dat blijkt uit de literatuur. Onderzoek in het AMC bij 30 achalasiepatiënten heeft bij niemand daadwerkelijk kanker aangetoond en slechts in één geval een voorstadium van kanker.

Kijk ook op:
www.achalasie.nl

http://www.mlds.nl/ziekten/34/achalasie-van-de-slokdarm/diagnose/

http://www.amc.nl/patientenfolders

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

Gerelateerde berichten:

1. Brandend maagzuur