Acne

Acne staat ook bekend als jeugdpuistjes, hoewel het ook op latere leeftijd voor kan komen.
Het is één van de meest algemeen voor komende aandoeningen. Acne treft de huid en is een ontsteking van de talgklieren in de huid. Vrijwel iedereen heeft er in de jeugd, tussen 15 en 18 jaar, wel eens last van gehad. Acne is op zich onschuldig, maar kan zich heel uitgebreid ontwikkelen en daarmee cosmetisch lelijk zijn (dit gebeurt in ongeveer 15-20% van de gevallen). Dat heeft dan ook nog wel eens een negatief effect op het zelfvertrouwen, het welbevinden en op de stemming.

Wat is het?
Er is een samenhang met de toename van de productie van geslachtshormonen. De mannelijke hormonen spelen een grotere rol, jongens worden meer en vaker aangedaan dan meisjes.
Door de toename in hormonen worden de talgklieren groter en gaan meer talg produceren.
De uitgangen (poriën) van de talgklieren raken verstopt door de grote hoeveelheid talg vermengd met dode huidcellen (keratinocyten) en de talgklier raakt dus afgesloten (dit noemen we een comedon ofwel een mee-eter). Comedonen kunnen donker gekleurd zijn door afzetting van pigment erin, of juist licht gekleurd door de ophoging van talg. De klier kan ontsteken wat een rode pustel (bult) geeft, of openbarsten en zo een ontsteking van de omgevende huid veroorzaken (infiltraat).
Acne heeft – als je er gevoelig voor bent – de neiging toe te nemen bij hormonale veranderingen, zoals bij zwangerschap, menstruatie, maar ook gebruik van corticosteroïden of anticonceptiva. Na de vruchtbare leeftijd komt het (bijna) niet meer voor.
Maar er spelen ook andere factoren een rol zoals:
- erfelijkheid, komt acne binnen je familie voor dan heb je er zelf een hogere kans op
- stress, m.n. psychische stress
- omgevingsfactoren
- hoge vochtigheidsgraad in de lucht
- cosmetica, m.n. vette producten die de huid afsluiten
- druk tgv. kleding
Daarnaast lijken bacteriën een rol te spelen, m.n. de Proprionibacterium acnes, die tijdens de jeugd in hoeveelheid toeneemt. Wat die rol precies is is nog niet bekend.

Soorten
Er zijn verschillende soorten acne, die hier alleen kort genoemd worden.
- acne vulgaris, de meest voorkomende vorm, zoals boven beschreven
- acne conglobata, heftige ontstekingen van de talgklieren, m.n. op de rug, vaak bij jongens voorkomend
- acne fulminans, komt zelden voor, lijkt op de conglobata-vorm maar je bent er ziek bij met malaise, gewrichtspijnen, spierpijnen en gewichtsverlies
- acne infantum, ofwel baby-acne, bij pasgeboren in het gezicht, door hormooninvloeden, verdwijnt meestal vanzelf zonder behandeling
- acne ectopica, acne in de liezen of oksels, zeldzaam

Complicaties
Forse ontstekingen van de huid en littekenvorming.

Behandeling
Lichte acne behoeft meestal geen behandeling en gaat meest vanzelf over. Het helpt om de huid gezond te houden door gezond te eten en voldoende water te drinken. Huiddelen waar de acne neigt op te treden goed schoonhouden met een cleanser – maar zorg ervoor dat je niet teveel wrijft of wast, want dat bevordert de ontstekingen nu juist weer.
Ernstiger acne heeft vaak wel behandeling nodig – daarbij is het doel om de ontstekingen schoon te houden en te voorkomen dat littekens ontstaan.
Behandeling richt zich ofwel op het openmaken van de poriën, ofwel op het minderen van de hoeveelheid bacteriën die infectie veroorzaken.
Je kunt in de winkel of apotheek crèmes, gels en lotions kopen die je op de aangedane huid kunt aanbrengen. Meestal zitten daar antibacteriële middelen in zoals benzoylperoxide. Deze middelen werken antiseptisch (verminderen het aantal huidbacteriën), drogen de huid vaak uit daarbij de huid aanzettend tot het afstoten van de dode huidcellen en het ontstoppen van comedonen (keratolysis). Deze middelen kunnen al dan niet gecombineerd worden met antibiotica (in tablet- of crèmevorm).
Bij ernstiger acne kunnen ook medicijnen in tabletvorm worden toegediend – deze zijn altijd op doktersvoorschrift. Veelal betreft het lokale of systemische (orale) antibiotica.
Maar bij vrouwen kan bijvoorbeeld de Diane 35-pil (hormonen) gunstig werken op de acne.
Een van de bekendste middelen bij ernstige acne is isotretinoïne (Roaccutane) – dit is een afgeleide stof van vitamine A – dit is ook altijd op doktersvoorschrift en onder doktersbegeleiding, in doseringen die individueel worden bepaald, tot maximaal 6 maanden achtereen te gebruiken.
Je kunt wat make-up gebruiken om ontsierende plekken te ‘verdoezelen’, maar kijk uit met teveel make-up of met ‘verstoppende’ crèmes die de acne juist kunnen verergeren.
Wanneer er sprake is van littekenvorming dan kunnen behandelingen als lasertherapie, chemische peeling, dermabrasie etc. worden toegepast.
Zoals eerder gezegd kan met name ernstige, ontsierende, acne leiden tot psychische klachten – het is goed om daarop verdacht te zijn en professionele hulp te bieden wanneer nodig.

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

Gerelateerde berichten:

1. Jeugdpuistjes