Beroerte

CVA (cerebrovasculair accident) ofwel ‘attaque’ of ‘stroke’ of infarct of in de volksmond ‘hersenbloeding’ of ‘beroerte’ betekent dat een deel van de hersenen geen bloed toegevoerd krijgt – als dit lang genoeg duurt dan gaan vitale hersencellen dood.
De bloedvoorziening kan stoppen door afsluiting van een bloedvat of door ruptuur (kapotgaan) van een bloedvat.
Zijn hersencellen eenmaal dood dan functioneren ze niet meer. Rondom een gebied van bloedeloosheid bevindt zich vaak een gebied van hersenweefsel waar de bloedvoorziening verminderd is maar niet geheel gestopt. De cellen in dit gebied kunnen mogelijk functies van de overleden hersencellen overnemen.
Behandeling van een CVA is dan ook primair gericht op herstel van de bloedstroom om zo de schade te minimaliseren.

Typen
- Ischemisch CVA, ook wel bloedeloos CVA genoemd. Hierbij is een bloedvat afgesloten door een bloedstolsel, hetzij door trombose in de cerebrale (hersen-) vaten, hetzij door een embolie (een stolsel wat vanuit elders in een hersenvaatje vast loopt).
- Hemorragisch CVA, ook wel bloederig CVA genoemd. Een bloedvat in de hersenen gaat stuk en veroorzaakt een bloeding. Door de ophoping van bloed raakt het hersenweefsel in de knel met schade tot gevolg. Daarnaast komen andere hersencellen zonder bloedvoorziening te zitten en overlijden eveneens. De bloeding kan plaatsvinden in de hersenen of in de hersenvliezen (subarachnoïdaal).
- TIA ofwel transient ischaemic attack – een periode van verminderde bloedvoorziening is een korte periode van verstoring van de bloedvoorziening naar hersenweefsel, met kortdurend functieverlies tot gevolg. Het functieverlies moet zich binnen 24 uur weer herstellen, duurt herstel langer dan spreken we van een CVA. TIA’s gaan nogal eens aan een CVA vooraf en zijn dus een belangrijk waarschuwingssignaal. In de eerste maand na een TIA ligt het risico op een CVA op 20% en in de eerste dagen na een TIA zelfs nog hoger.
Om goed te kunnen functioneren hebben de hersenen een constante bloedvoorziening nodig. In tegenstelling tot andere lichaamscellen groeien eenmaal overleden hersencellen niet opnieuw aan.

Oorzaken
Belangrijke oorzaken zijn:
- Afsluiting van vaten met ischemie kan gevolg zijn van atherosclerose ofwel aderverkalking
- Verzwakking van de vaatwand met verwijding (aneurysma) en uiteindelijke breuk van het vat heeft een hemorragisch infarct tot gevolg
- Atriumfibrilleren is de bekendste oorzaak voor het ‘schieten’ van embolieën naar de hersenvaten

Wanneer moet je denken aan een CVA?
- Plotse spierzwakte in spieren van gelaat, armen en/of benen, meestal eenzijdig
- Spraakproblemen, ‘slissen’, woordvindstoornissen etc.
- Plotseling wazig zien of volledig gezichtsverlies, meestal eenzijdig
- Slikproblemen
- Duizelingen en verlies van evenwicht of coördinatie
- Plotse hevige hoofdpijn
Minder duidelijke symptomen zijn moeite met coherentie in denken, stemmingswisselingen, moeheid en veranderingen in de persoonlijkheid.
Bij verdenking op een CVA is het van belang zo snel mogelijk medische hulp te zoeken, want hoe eerder kan worden ingegrepen hoe beperkter de schade zal zijn.

Anatomie
De hersenen bestaan uit 2 helften die elk de tegenoverliggende lichaamshelft coördineren en van elkaar veschillende functiegebieden hebben.
De linker hersenhelft bedient de rechter lichaamshelft en zorgt bovendien voor het denken (de cognitie), taalgebruik en taalgevoel.
De rechter hersenhelft bedient de linker lichaamshelft en zorgt voor ons visuele ruimtegevoel.

Risico’s
Iedereen, op elke leeftijd, kan een CVA krijgen, maar meestal komt het voor bij mensen boven het 55e jaar.
Risicofactoren zijn:
Leefstijlfactoren
- Roken, rokers hebben een 2x zo hoog risico op cerebrovasculaire accidenten
- Inactiviteit, mensen die weinig bewegen lopen gemiddeld ook een twee keer zo hoog risico ten opzichte van mensen die regelmatig bewegen
- Alcohol
- Dieet, een dieet rijk aan zout en verzadigde vetzuren is gerelateerd aan een hoge bloeddruk en atherosclerose wat het risico op een CVA doet toenemen
Medische factoren
- Hoge bloeddruk, dit geeft een verhoogd risico op zowel CVA’s als TIA’s
- Cardiovasculaire problemen zoals vaatziekten, angina pectoris, een hartinfarct, voorgaande TIA’s of atriumfibrilleren doen het risico toenemen
- Diabetes mellitus verdubbelt het risico
Andere factoren
- Leeftijd, CVA komt boven het 55e jaar vaker voor
- Geslacht, onder de 75 jaar komt een CVA vaker bij mannen voor
- Etnische achtergrond, CVA komt vaker voor bij Aziaten, Afrikanen en mensen uit de Cariben
- Erfelijkheid, het hebben van een 1e graads familielid die een CVA heeft doorgemaakt op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) geeft een verhoogd risico.

Behandeling
Acute fase (eerste week):
Er dient snel onderzoek te worden gedaan naar het type CVA dat is opgetreden. Zodra dit bekend is kan medicatie worden toegediend en kan zo mogelijk de vochtbalans worden hersteld.
Bij halfzijdige verlamming wordt ook de NDT behandelmethode toegepast (neuro development treatment), dat wil zeggen dat alle hulpverleners hun best doen de verlamde zijde te activeren.
Tweede week:
In kaart brengen van de benodigde medische zorg, eventuele afronding van diagnostiek en bekijken van de mogelijkheden van de patiënt.
Hierna: start van de revalidatiefase en reactivering.
Zo mogelijk ga je na een CVA naar huis, maar soms is opname in een revalidatie-instelling (tijdelijk) nodig of in een verpleegtehuis (meestal permanent na een ernstig onherstelbaar CVA).

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

Gerelateerde berichten:

1. CVA – cerebrovasculair accident
2. Geheugenstoornissen bij beroerte beter verklaard