Hypothermie

De meest dodelijke door kou veroorzaakte conditie is hypothermie ofwel onderkoeling. Dit leidt tot een snelle daling van het vermogen van het lichaam om normaal te functioneren.
We spreken van hypothermie als de centrale temperatuur van het lichaam als gevolg van blootstelling aan koude (sterk) daalt. Dit kan al bij matige daling van de omgevingstemperatuur optreden, afhankelijk van de duur van blootstelling aan deze temperatuur.
Normaal gesproken reageert het lichaam bij blootstelling aan kou met vasoconstrictie ofwel vaatvernauwing met name in de huid waardoor warmteverlies wordt voorkómen. Daarnaast ga je rillen en worden hormonen afgegeven die warmte in het lichaam kunnen opwekken.
Bij extremere kou of langduriger blootstelling aan daling van de omgevingstemperatuur, schieten deze mechanismen te kort.
De normale lichaamstemperatuur bij de mens varieert tussen 35,5 en 37,5 º C, ’s morgens vroeg kan dit nog iets lager zijn.
Daalt de lichaamstemperatuur onder de 32º C dan wordt de situatie kritiek. Wordt niet snel ingegrepen dan kan de lichaamsstofwisseling het niet meer oppakken en ga je dood.

Vormen
- Acute hypothermie: zeer snel dalen van de lichaamstemperatuur in seconden of minuten,bv. als je door het ijs zakt
- Chronische hypothermie: het lichaam raakt in een langere tijd onderkoeld, bv. door een val in het water

Symptomen
Er zijn 3 stadia van onderkoeling te onderscheiden.
Eerste stadium, lichte hypothermie:
- Aanvallen van rillingen
- Je kunt je gedachten niet meer op een rij krijgen
Tweede stadium, matige hypothermie:
- Heftige rillingen of de rillingen stoppen plotseling
- Je kunt niet meer nadenken of je aandacht focussen, je wordt slaperig en suf
- Je ademhaling wordt langzaam en oppervlakkig
- Je krijgt een heel trage en zwakke pols
Derde stadium,ernstige hypothermie:
- De rillingen stoppen
- Je verliest het bewustzijn of raakt in coma
- De ademhaling stopt (vrijwel geheel)
- De pols wordt zwak, onregelmatig of stopt geheel

Risicogroepen
Ouderen en babies jonger dan 1 jaar lopen meer risico.
Maar ook: mensen die bij een ongeval onderkoeld raken, geesteszieken, mensen met hart- en vaatproblemen, mensen met hypothyreoïdie (te traag werkende schildklier), mensen die (chronisch) kalmeringsmiddelen gebruiken, alcoholici. En reizigers die ervoor kiezen in extreme koude omstandigheden te reizen- maar die zijn over het algemeen op de omstandigheden voorbereid.

Behandeling
Bij verdenking van een slachtoffer op hypothermie:
- Bel 112.
- Is de ademhaling en/of het hartritme gestopt pas dan beademing en hartmassage toe.
- Probeer zo snel mogelijk alle koude, natte kleding te vervangen door warme, droge kleding om verder warmteverlies uit het lichaam te voorkómen. Breng het slachtoffer het liefst naar binnen.
- Ga niet zomaar koude ledematen verwarmen, bijvoorbeeld met warm water, gebeurt dit te snel want dan kan (ernstige) weefselschade optreden – hou het bij vervanging van de kleding of warme dekens rond het slachtoffer en hou de lichaamsdelen in beweging – niet wrijven, maar wel doorbewegen.
- Dien geen alcohol toe (dit geeft vaatverwijding en dus verder verlies aan warmte!) – warme dranken (alleen als het slachtoffer bij bewustzijn is..) kunnen wel worden toegediend

Risico’s
- Lokaal kan sprake zijn van bevriezing van lichaamsdelen, maar meestal is het zo dat iemand eerder overlijdt ten gevolge van onderkoeling dan door bevriezing.
- Te snelle opwarming kan ‘reddingsdood’ tot gevolg hebben: te koud bloed komt in aanraking met nog warme interne organen, die daardoor afkoelen en stoppen met functioneren
- Hartritmestoornissen, vooral ventrikelfibrilleren – hiervoor kan naast voorzichtig opwarmen alleen defibrillatie worden toegepast.

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

Gerelateerde berichten:

1. Onderkoeling