Irritable bowel syndrome (IBS)

Het prikkelbare darmsyndroom, PDS, wordt in de Engelstalige literatuur (en ook in de Nederlandse soms) ook wel irritable bowel syndrome (IBS) genoemd. Medici spreken ook wel van spastische dikke darm of spastisch colon.
Het syndroom veroorzaak buikpijn, die behoorlijk heftig kan zijn en vaak veranderingen in de stoelgang. De klachten kunnen sterk wisselen, soms langere periodes aanhouden, maar ook in korte periodes aanwezig zijn – waarna je weer langdurig ‘aanvalsvrij’ kunt zijn.
Het is een goedaardige aandoening, die met name (het onderste deel van) de dikke darm treft en blijkt te berusten op veranderingen in de peristaltiek van de darm. Het komt wereldwijd voor. Voor zover het cijfermateriaal in Nederland nu reikt lijdt ongeveer 8% van de bevolking aan klachten van PDS. Waarschijnlijk ligt dit cijfer echter hoger omdat aangenomen wordt dat niet iedereen medische hulp zoekt voor deze klachten (vooral mensen met milde klachten gaan niet naar de arts). Het komt vooral veel voor bij mensen tussen 20 en 30 jaar en vrouwen zijn gemiddeld twee keer zo vaak aangedaan als mannen.

Symptomen
De meest op de voorgrond tredende symptomen zijn:
- Herhaalde buikpijn en gevoeligheid van de buik, dit kan overal in de buik zijn
- Diarree
- Obstipatie (verstopping)
- Opgeblazen gevoel en soms ook letterlijk zwelling van de buik
- Hoofdpijn
Andere klachten kunnen zijn:
- Opboeren en oprispingen
- Zuurbranden
- Slechte adem
- Moeheid
- Misselijkheid
- Na toiletgang het gevoel dat je de darmen niet volledig leeggepoept hebt

Oorzaak
De oorzaak is onbekend. Wetenschappers nemen aan dat het te maken heeft met een foutje in het omgaan van het lichaam met serotonine, een stof die een rol speelt in de spiercontracties (samentrekkingen van de spieren). Die contracties vertonen ‘stoornissen’.
De darm reageert in elk geval ‘hyperreactief’ en te heftig op boodschappen als: voedsel, maar ook inspanning en hormoonwisselingen.
De peristaltiek is het geheel aan bewegingen van de spieren van de darmen, die afwisselend samentrekken en ontspannen, waardoor het voedsel in de darmen naar beneden wordt vervoerd. Die peristaltische bewegingen lijken bij mensen met PDS sterker te zijn en meer frequent op te treden dan bij mensen zonder de diagnose PDS.
Er lijkt een verband te zijn met stress en onderzoek heeft tot nu toe bij zeker 60% van de lijders aan PDS kenmerken van een depressie of een angststoornis aangetoond. De invloed van psychosociale factoren lijkt ook een rol te spelen.
Soms hou je deze aandoening over na een gastro-intestinale (darm-) infectie, het voorkomen van ontstekingscellen in de darmen dus.
Mogelijk dat bij lijders aan PDS een verlaagde pijndrempel ontstaat.
Overigens wordt als oorzaak ook nog gedacht aan – tot nu toe onbekende – intolerantie of allergie voor bepaalde voedingsmiddelen.
En tot slot wordt nog gedacht aan veranderingen in de darmflora, die de klachten op zouden kunnen wekken.

Diagnose
Deze is vaak moeilijk te stellen en het is niet ongewoon dat het een ‘overblijvende’ diagnose is als andere oorzaken voor de klachten uitgesloten zijn. Röntgenfoto’s van de darmen of een endoscopie leveren meestal geen duidelijke afwijkingen op.
Sommige artsen hanteren de regel dat je pas van PDS mag spreken als iemand in de afgelopen 12 maanden minstens 12 weken heftige buikpijn gehad heeft tezamen met minimaal 2 van de volgende 3 symptomen:
- De pijn neemt af na ontlasting
- De pijn wordt duidelijk gerelateerd met veranderingen in de frequentie van de darmbewegingen (meer dan 3x per dag diarree, of minder dan 3x per week obstipatie)
- Veranderingen in de stoelgang: te hard of juist te waterig

Therapie
Gezond dieet met voldoende fruit en groenten en voldoende vocht (water).
Vaak helpt het om toch bepaalde bestanddelen uit je dieet te laten, zoals sterk gekruid eten, vet eten, gasproducerende stoffen zoals bonen – maar ook dranken die gas bevatten, alcohol, thee en koffie.
Medicatie kan helpen: antispasmodica (remmen de darmbewegingen) in geval van diarree, of juist laxantia in geval van obstipatie. Bulkvormers waardoor de ontlasting ‘in vorm’ blijft en de darmen ‘wat te doen hebben’. Maar soms ook moeten bv. antidepressiva overwogen worden of kalmeringsmiddelen.
Overleg het gebruik van medicijnen altijd met je arts.
Complementaire geneeswijzen kunnen soms verrassend veel effect hebben, natuurlijk vooral als je er voor open staat. Zo zijn er goede reacties op homeopathische behandelingen, acupunctuur (met name bij acute klachten), Chinese kruiden.
Het helpt zeker als het je lukt om – met name bij klachten – te ontspannen, waardoor ook de buik ontspant. Yoga en andere ontspanningstechnieken helpen, een warme doek ontspant, soms helpt hypnose.

Zie ook:

http://www.pdsb.nl/

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

Gerelateerde berichten:

1. Spastisch colon
2. Prikkelbare darm syndroom (PDS)