Jicht

Jicht ontstaat als gevolg van ophoping van urinezuur wat in de vorm van uraatkristallen neerslaat in gewrichten  - meestal in één gewricht tegelijk. De klachten treden aanvalsgewijs op, waarbij de ontsteking (onbehandeld) 1-3 weken kan duren.

Het meest bekend is jicht in de grote teen (basisgewricht ofwel het metatarsofalangeaal gewricht van de grote teen). Maar het kan ook voorkomen in bv. de knie, enkel, vingers of oorschelp.

Het komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Mannen tussen de 40 en 60 worden het meest getroffen, bij mannen onder de 30 en bij vrouwen vóór de menopauze komt de aandoening nauwelijks voor.

Bij jonge mensen lijkt een familiaire factor een rol te spelen.

 

Mechanisme:

Urinezuur ontstaat bij de afbraak van purine, een eiwit wat oa. in het DNA van celwanden is ingebouwd. Purines zitten in ons voedsel: ze zitten bv in sommige vleessoorten (vooral orgaanvlees), rode wijn, maar ook in bv. haring, zalm, kabeljauw, spinazie en allerlei gistproducten (bier bv). Vroeger werd deze ziekte daarom ook wel ‘rijkeluisziekte’ genoemd omdat de rijken zich destijds dit soort ‘luxe’ als enigen konden veroorloven.

Het lichaam zelf maakt ook purines aan, zelfs in veel grotere hoeveelheden dan je via het voedsel tot je neemt. Purine komt vrij bij de (natuurlijke) afbraak van lichaamscellen en wordt afgebroken tot urinezuur. Dit behoort via de nieren uit het lichaam afgevoerd te worden. Is die afvoer onvoldoende of wordt teveel urinezuur gevormd dan hopen de afbraakproducten (uraten) zich als kristallen in gewrichten op.

Een aanval kan dus worden uitgelokt door:  

-          het eten van bepaalde voeding

-          het drinken van alcohol door de aanwezige purines, maar ook omdat alcohol het lichaam doet uitdrogen (het lichaam verliest door alcohol extra vocht)  

-          spontaan (als gevolg van de natuurlijke celafbraak in het lichaam)

-          nierfunctiestoornissen waarbij de afvoer van urinezuur verminderd plaatsvindt

-          aandoeningen als hartfalen of andere aandoeningen waarbij de bloeddoorstroming in de nieren afneemt en de nieren dus minder goed werken

-          afbraak van lichaamseigen weefsel (bv na behandeling met chemotherapie)

-          bepaalde medicijnen (plaspillen bv kunnen een aanval uitlokken)

-          vergiftiging met zware metalen (geven nierbeschadiging met functiestoornissen)

-          ernstige stress of emotie (bv sterfgeval, ongeluk, tegenslag, angst etc)

Overigens hoeft een jichtaanval niet altijd samen te gaan met een verhoogd urinezuurgehalte en omgekeerd hoeft een verhoogd urinezuurgehalte niet per definitie een aanval van jicht te geven. Een aanval kan komen door teveel urinezuur, te weinig afvoer van urinezuur of een combinatie van beide factoren.

 

Symptomen:

 

De neerslag van uraatkristallen in een gewricht heeft een ontstekingsreactie tot gevolg met roodheid en zwelling van het gewricht, veel heftige stekende pijn, het gewricht voelt warm aan en raakt in functie beperkt. Vaak ontstaan de klachten ’s nachts omdat het natuurlijke celafbraakproces in rust (’s nachts) plaatsvindt.

Na meerdere jichtaanvallen in een gewricht raakt het gewricht beschadigd en ontstaan gewrichtsknobbels (tophi) al dan niet met roodheid en pijn.

Heb je meer dan 3 jichtaanvallen per jaar dan noemen we de ziekte chronisch.

 

Diagnose:

Door de typische verschijnselen van de aanval alsmede de aanwezigheid van jichtknobbels is de diagnose vaak al duidelijk. Maar jicht kan bevestigd worden door onderzoek van het vocht in het aangedane gewricht – onder de microscoop zijn daarin de kleine naaldvormige kristallen zichtbaar.

 

Behandeling:

-          Meestal wordt tijdens de aanval gestart met NSAID’s,  ontstekingsremmende pijnstillers, bv. Diclofenac. In combinatie met het van oudsher bekende middel Colchicine (afkomstig uit Colchicum autumnale = herfsttijloos) geprobeerd worden. Dit middel remt de aanval van de witte bloedlichaampjes op het ontstoken gewricht – maar heeft geen effect op de ontsteking zelf, vandaar de combinatie met NSAID’s.

-          Ter ondersteuning zijn er een aantal natuurlijke middelen in de handel oa Solidago (A. Vogel).

-          Daarnaast is rust van het aangedane gewricht aan te bevelen en kunnen ijspakkingen helpen (enkele malen per dag aanbrengen).

Pas wanneer de acute ontsteking onder de duim is kan met preventie tegen een volgende aanval worden gestart.

Dat gebeurt meestal als de frequentie van de aanvallen toeneemt, dan kunnen andere medicijnen worden gegeven – dit dient altijd onder medische begeleiding te gebeuren:

-          Allopurinol: verlaagt de urinezuurproductie

-          Benzbromaron: verhoogt de urinezuuruitscheiding – dit middel kan alleen gegeven worden als je nierfunctie goed is en je geen last hebt van nierstenen

Deze beide middelen mogen overigens onder geen beding tegelijk gebruikt worden!

Het verdwijnen van acute aanvallen kan tot ½ jaar duren. Zijn er tophi dan kunnen ook die verdwijnen, hoewel dat niet altijd geheel het geval is.

 

Als je weet welke voedingsmiddelen een jichtaanval bij jou uitlokken kun je natuurlijk aanvallen voorkómen door het betreffende voedsel te vermijden.

Zie de video over deze aandoening op ziektenet.nl

No related posts.