Lactose-intolerantie
Lactose is een natuurlijke suiker die voorkomt in melk en in nogal wat andere (melk-) producten. Het wordt daarom ook wel melksuiker genoemd.
Er is sprake van lactose-intolerantie wanneer lactose uit voeding niet wordt afgebroken tot kleinere suikers die door de darmwand kunnen worden opgenomen in het lichaam. Lactose kan in ongesplitste vorm door het lichaam niet als energiebron worden gebruikt, alleen de kleinere suikers kunnen als energiebron dienen.
Wanneer lactose niet wordt opgenomen (dat noemen we lactose-malabsorptie) dan komt het in de dikke darm terecht, waar het gaat gisten door toedoen van de darmbacteriën. Dat kan leiden tot misselijkheid, een opgeblazen gevoel in maag en darmen, winderigheid, diarree en een hoge productie van gassen en zuren. Bij het ontstaan van deze klachten spreken we pas van lactose-intolerantie.
De mate van lactose-intolerantie hangt af of nog lactase gemaakt wordt, hoeveel lactase gemaakt wordt, maar ook van de samenstelling van het voedsel.
Mechanisme
Lactose moet na opname via het voedsel in de dunne darm gesplitst (verdeeld) worden in kleinere suikers. Deze splitsing gebeurt onder invloed van het enzym lactase, wat door de dunne darmwand wordt geproduceerd. Een enzym wat het splitsingsproces van lactose in gang zet en begeleidt (katalyseert). Die kleinere suikers zijn glucose en galactose.
Waar zit lactose in?
Het komt vooral voor in melkproducten en dan vooral in basische/alkalische producten. In zure melkproducten komt het minder voor omdat de bacteriën in zure melkproducten het lactose al deels hebben afgebroken.
Lactose komt onder andere in de volgende voedingsmiddelen voor:
- Volle, halfvolle of magere melk en karnemelk
- Vla, pap, kwark, pudding, yoghurt, mousse, bavarois, kefir
- Chocolademelk, yoghurtdranken, fruitzuiveldranken
- Milkshakes, room en slagroom, ijs wat bereid is met melk of room, zure room, crème fraiche
- Schapen- en geitenkaas, smeltkaas, cottage cheese, hüttenkäse
- Gebonden sauzen en soepen
- Chocola, koekjes, taart en gebak
Voorkomen
Als baby heb je van nature voldoende lactase om lactose te splitsen. Het babylichaam is daarop ingericht omdat de belangrijkste voeding voor een baby melk is. Normaal gesproken neemt de hoeveelheid van het enzym lactase af als je naast melk ook andere voedingsmiddelen gaat eten. Dit geldt voor de hele wereldbevolking. Blanke Europeanen behouden naar verhouding veel lactase en blijven daardoor goed in staat om lactose in de dunne darm te splitsen. Lactose-intolerantie komt daarom bij blanke Noordwest Europeanen relatief weinig voor, in zo’n 2% van dit bevolkingsonderdeel, en het is bij hen bijna altijd erfelijk bepaald.
Bij Zuid-Europeanen (meer huidpigment), maar ook bij Afrikanen en Aziaten komt veel vaker lactose-intolerantie voor.
Ook komt het voor bij mensen die een beschadiging hebben van de (dunne) darmwand, bijvoorbeeld door een operatie of een ziekte. De darmwand produceert dan veel minder lactase, waardoor lactose-intolerantie kan optreden. Ook bij het verouderen wordt steeds minder lactase geproduceerd, waardoor op hogere leeftijd de kans op het ontstaan van lactose-intolerantie toeneemt.
Aantonen
Ontstaan de klachten zoals in het eerste deel van deze beschrijving genoemd dan kan bij verdenking op lactose-intolerantie een waterstofademtest worden gedaan. Hierbij wordt de hoeveelheid waterstof in de uitademingslucht bepaald. Dit gebeurt op verschillende tijdstippen zowel vóór als ná het eten van lactose. Stijgt de hoeveelheid waterstof in de uitademingslucht dan is dat een teken dat lactose niet goed wordt gesplitst en dus niet goed wordt verteerd.
Bij kleine kinderen is de waterstofademtest niet betrouwbaar genoeg en wordt de zuurgraad van de ontlasting gemeten (minder zuur is verdacht voor lactose-intolerantie).
Daarnaast kan een lactose tolerantie test (LTT) worden gedaan: toediening van een bepaalde hoeveelheid lactose en daarna meting van de bloedsuikers. Stijgen deze niet dan duidt dat op intolerantie (lactose wordt niet afgebroken en dus niet door de darmwand opgenomen).
Ook kun je nog een eliminatie-provocatietest doen: eerst de voeding ontdoen van lactose (eliminatie), verdwijnen de buikklachten dan is sprake van lactose-intolerantie. Gebruik je daarna lactoserijke voeding en keren de klachten terug dan is dat eigenlijk bewijzend voor de aandoening.
Behandeling
Vermijden van melk en melkproducten. Echter daarnaast zit lactose vaak in allerlei kant-en-klaar producten, dus makkelijk is dat niet altijd. Overigens worden kleine hoeveelheden lactose in de voeding bij lactose-intolerantie vaak nog wel verdragen.
Ook kan het enzym lactase toegediend worden, bijvoorbeeld in de vorm van KeruTabs (tabletten) of KeruLac (vloeibare lactase).
Aanpassing van de voeding is in elk geval nodig en nuttig. Vraag dus advies van een diëtist (e) of voedingsdeskundige.
Gerelateerde berichten:
