Negen tips om 100 te worden
De honderdjarige is de snelst groeiende leeftijdsgroep in de ontwikkelde (westerse) wereld. Tips om er één te worden:
1. Eet gezond en niet teveel.
De enige tot nu toe bewezen strategie om oud te worden is calorierestrictie: net genoeg eten om in leven te blijven. Wetenschappers hebben ontdekt dat mensen die ¼ minder eten dan normaal lagere insulinewaarden hebben, lagere lichaamstemperatuur en minder beschadiging van hun DNA (allemaal factoren die in verband gebracht worden met veroudering). Deze theorie is erop gebaseerd dat minder eten een lagere stofwisseling teweeg brengt waardoor de productie van vrije radicalen lager wordt wat het verouderen tegen zou gaan. Vrije radicalen werken beschadigend op de lichaams- en orgaanweefsels.
Eet in elk geval gezond, rook niet of zo min mogelijk, gebruik geen of weinig alcohol.
2. Zorg voor een beetje stress (ook hier: niet teveel)
Onderzoekers menen dat toediening of ondergaan van kleine doses stressoren als gif, straling en hitte het proces van ouder worden kunnen omdraaien (dit is inmiddels wetenschappelijk aangetoond bij gist, fruitvliegjes, wormen en knaagdieren).
Mechanisme: stressoren lijken natuurlijke reparatiemechanismen in gang te zetten zoals eiwitten die tegen de stressor beschermen of enzymen die DNA repareren. Verondersteld wordt dat als de reparatiesystemen heel goed werken, zij ook andere schade repareren aan het lichaam, inclusief veroudering.
Misschien is het niet eens nodig je bloot te (laten) stellen aan stressoren als chemicaliën of straling: inmiddels is al (alleen in laboratoriumsetting) aangetoond dat als je stukjes (jong) DNA plakt aan oudere menselijke cellen dat het reparatiemechanisme van die cellen verjongt.
NB: calorierestrictiedieet is een lage dosis stressoren – daarom werkt het (zie 1)
3. Beweeg regelmatig, devies blijft: niet teveel
Onderzoekers vermoeden dat de levensverlengende effecten van lichaamsbeweging ook neerkomen op het stress- en reparatiemechanisme: teveel beweging blijkt namelijk juist weer schadelijk werken! De kunst is dus een bewegingsprogramma voor jezelf samen te stellen dat precies genoeg stress bevat voor een optimale respons.
Dingen die je kunt ondernemen om je stressniveau te verlagen: T’ai Chi, sporten, een geloof belijden, mediteren, yoga, een paar maal diep ademhalen (relaxation respons: diep ademhalen met positieve mantra, elke morgen 10-20 minuten). Maar vooral: (glim-) lach en wees gelukkig.
4. Wees sociaal en schep een plezierige leefomgeving
Schep een band met je omgeving: familie, vrienden, buren, huisdieren – maar het meeste effect lijkt uit te gaan van een huwelijk of vergelijkbare (vaste) relatie.
Sociale contacten kunnen de ontwikkeling van de hersenen en het immuunsysteem een flinke impuls geven wat leidt tot een betere gezondheid en minder kans op depressie op latere leeftijd.
Mensen die anderen ondersteunen zouden ook beter tegen stress kunnen.
Ouderen die liefdevolle en positieve woorden horen zijn opgewekter.
De fysieke omgeving lijkt minder belangrijk dan de persoonlijke omgeving die je voor jezelf creëert.
5. Kies je slechte gewoontes zorgvuldig en geniet van je “zonden”
Een “zuiver” leven geeft de grootste kans op een lang leven. Maar dat wil niet iedereen. De truc is om je slechte gewoontes dus te kiezen en te spreiden. Dus: alcohol met mate, eet pure chocolade: deze bevat de grootste hoeveelheid flavonoïden (deze stoffen verlagen oa. de bloeddruk onder meer door de productie van stikstofmonoxide van het lichaam te verhogen wat verwijding van de bloedvaten geeft, de slagaders ontspant en de bloedsomloop verbetert), spring eens uit de band. Zorg ervoor dat wat je ook doet om jezelf even ‘vrijheid’ te geven dat het je plezier geeft, want het plezier op zich is al goed voor je: het doet de stress verdwijnen en zorgt er voor dat onze cellen natuurlijke antibiotica uitscheiden.
6. Zorg voor je cognitieve (kennis-)reserve en vergroot je hersencapaciteit
Wetenschappelijk is aangetoond dat intelligentie, goed onderwijs en banen met een hoge status mensen beschermen tegen de afbraakwerking van de ouderdom en zelfs bescherming bieden tegen ziekten als dementie en het krimpen van de hersenen.
Doe aan hersengymnastiek en “cognitieve fitness”, van lezen tot nieuwe dingen leren tot sociale contacten. Blijf mentaal actief, in elk geval zo actief mogelijk.
Daarnaast is lichaamsbeweging belangrijk: onderzoek heeft bij muizen aangetoond dat fysieke activiteit de snelheid van aanmaak van nieuwe hersencellen vergroot en het leervermogen verbetert. Maar weer niet teveel dus: zie punt 3.
7. Wees optimistisch
Vermoedelijk is de reactie van een mens op stress van sleutelbelang. En kunnen mensen met humor en een positieve levensinstelling beter tegen stress.
Onderzoek toonde aan dat een positieve houding de gevolgen van ouder worden kan afhouden, ongeacht de oorspronkelijke conditie van het lichaam.
Mechanisme: optimisme verlaagt het niveau van het stresshormoon cortisol. Cortisol verzwakt het immuunsysteem en heeft een negatief effect op het hart-vaatsysteem en de hersenen waardoor bv een hogere kans op dementie (Alzheimer) en depressie ontstaat.
8. Koester je hypochondrie
Er komen steeds meer mogelijkheden voor preventief onderzoek. Preventieve scans en andere testen voor talloze soorten kanker, diabetes etc zodat eventuele ziekte vroeg kan worden vastgesteld.
Genetische screenings zijn nog niet in Nederland verkrijgbaar, maar met genetische screening zijn de risico’s op een bepaalde aandoening in kaart te brengen.
Let op: dit alles kan aantrekkelijk klinken, maar testen biedt geen enkele garantie.
Denk er ook aan dat bv scanonderzoek weer een stralingsbelasting geeft (bv. full body-CT-scan = qua straling gelijk aan 500 thorax (röntgen-) foto’s). De vraag is dus of je niet onnodig risico neemt met het laten doen van preventieve onderzoeken.
9. Durf te leven
Zorg voor een beetje opwinding tijdens je leven, neem wat risico’s, nieuwe ervaringen, maak plezier, kies nieuwe intellectuele uitdagingen. Je krijgt energie van reizen, het leren van een nieuwe taal, het oplossen van puzzels of het maken van een eigen kunstwerk. En stop met levensbekortende gewoontes.
Gerelateerde berichten:
