Ziektebeeld » cognitieve gedragstherapie

Syndroom van Gilles de la Tourette

Mathilde — Thu, 24 Dec 2009 11:58:39 +0000

Het syndroom van Gilles de la Tourette is een neurologische aandoening die gekarakteriseerd wordt door tics. Dit zijn oncontroleerbare, snelle en plotse bewegingen of geluiden die zich herhaald achtereen voordoen.
Naast deze symptomen komen vaak andere problemen voor zoals gedragsproblemen, stemmingsstoornissen, verschijnselen van zgn. attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), obsessief-compulsieve verschijnselen of verschijnselen van automutilatie (zelfbeschadiging) alsmede zijn er vaak leerproblemen en problemen in de omgang met anderen.
In 1885 is het syndroom voor het eerst beschreven door Dr. George Gilles de la Tourette.
Het komt gemiddeld bij ongeveer 1 op de 1000 mensen voor in meer of minder ernstige vorm. Jongens zijn tot 10x vaker getroffen dan meisjes.

Oorzaak
Deze is onbekend. Wel zijn er factoren waarvan men denkt dat ze meespelen. Deze zijn:
- Genetisch: een kind ontwikkelt eerder Gilles de la Tourette als een ouder, broer of zus het ook heeft of het anderszins in de familie voorkomt
- Neurologisch: mogelijk zou een afwijking in de hoeveelheid of de werking van zgn. neurotransmitters (stoffen die informatie tussen hersencellen helpen uitwisselen), meer in het bijzonder van dopamine (welke stof ook afwijkt bij Parkinsonpatiënten) een rol spelen
- Omgeving: er worden verbanden gelegd tussen factoren als een langdurige bevalling, stress tijdens de zwangerschap, een laag geboortegewicht, maar ook met het doormaken van een streptokokkeninfectie in de vroege jeugd en het risico op de ontwikkeling van Gilles de la Tourette. De verbanden zijn nog niet hard wetenschappelijk bewezen.

Symptomen
De eerst symptomen zijn meestal in een tic in het aangezicht, zoals smakken, snel knipperen met de ogen. Ook zijn vaak vroege symptomen onwillekeurige beenbewegingen of herhaald schrapen van de keel of snuiven van de neus.
De tics kunnen worden onderverdeeld in:
- Enkelvoudige tics, van één spier of een groepje spieren bij elkaar, zoals schouder herhaald optrekken, knipperen met de oogleden, klakken met de tong of snuiven
- Complexe tics waarbij altijd meerdere spieren of groepen spieren betrokken zijn, zoals springen, snel ronddraaien, maar ook – en daardoor is het syndroom van Gilles de la Tourette in de aandacht gekomen – het herhaald en oncontroleerbaar uiten van woorden die niet in de contekst passen of het uiten van scheldwoorden, schreeuwen of het maken van dierengeluiden(coprolalie) of echolalie (herhaald napratenvan anderen), paralalie (herhalen van je eigen woorden), dit komt overigens maar bij ongeveer 10% van de gevallen van Gilles de la Tourette voor.
Daarbij moet je bedenken dat zeker 20% van de kinderen op enig moment een of meerdere tics ontwikkelt. Normaliter gaan deze binnen 1 jaar weer over, echter bij het syndroom van Gilles de la Tourette blijven ze bestaan en ontwikkelen zich vaak meerdere tics tegelijk die aanvalsgewijs meerdere keren per dag optreden. Meestal ontstaat de aandoening tussen het 5e en 7e levensjaar, de tics zijn meestal het heftigst tussen het 9e en 11e jaar.

Diagnose
Deze wordt gesteld op grond van gesprekken met het kind en lichamelijk onderzoek om andere (neurologische) afwijkingen uit te sluiten.

Therapie
Vroege diagnose en inzet van behandeling zijn essentieel. Het syndroom van Gilles de la Tourette kan niet genezen, maar de verschijnselen kunnen wel aanzienlijk minderen met therapie.
De meest gebruikte behandeling is gesprekstherapie meestal in de vorm van cognitieve gedragstherapie, therapie gericht op het omdraaien van gewoontes, hypnotherapie en sociale vaardigheidstrainingen. Leren omgaan met de aandoening dus.
Gebleken is dat een kind wat goed op de hoogte is van de symptomen van Tourette er ook beter mee leert omgaan. Dat geldt ook voor de ouders trouwens.
Daarnaast is steun nodig, voor het kind maar ook voor diens omgeving, omdat het gedrag vaak heftig kan overkomen, maar onbedoeld en onwillekeurig is.
Alleen in de ernstigste gevallen van tics wordt medicatie gegeven die erop gericht is de tics te onderdrukken. Zelden verdwijnen de tics geheel.

Prognose
Veel kinderen verbeteren naarmate ze ouder worden. Maar soms blijven er klachten ook in de volwassenheid. Meestal stabiliseren de tics of nemen af, maar in een aantal gevallen ontstaan na verloop van tijd weer nieuwe, andere tics.

Gegeneraliseerde angststoornis

Mathilde — Sat, 29 Aug 2009 15:46:41 +0000

Dit houdt in dat je steeds of onnodig lang angstig en/of bezorgd bent, zonder duidelijke aanleiding en vaak over alledaagse dingen. Het kost moeite de angst onder controle te houden, je dagelijks leven kan er volledig door beheerst raken. De verschijnselen kunnen gepaard gaan met flinke stemmingsstoornissen en daardoor kan deze angststoornis erg lijken op een depressie. In tegenstelling tot de depressie gaat de angststoornis gepaard met fysieke klachten.
Een gegeneraliseerde angststoornis begint meestal pas tussen het 50e en 60e jaar.
Van alle volwassen Nederlanders tot 65 jaar heeft ruim 2% ooit een gegeneraliseerde angststoornis gehad, waarvan ruim 1% het afgelopen jaar.

Verschijnselen:
De klachten moeten minstens 6 maanden aanwezig zijn wil je van een gegeneraliseerde angststoornis kunnen spreken. Je hoeft niet alle klachten te hebben, maar volwassenen moeten minstens 3 van de onderstaande klachten hebben, kinderen minimaal 1:
- Voortdurend gevoel van onrust en spanning, rusteloosheid
- Snelle en vaak continue vermoeidheid
- Moeite met concentratie
- Snel prikkelbaar
- Veel piekeren
- Verhoogde spierspanning met pijn
- Slaapstoornissen
Bij een angstaanval kunnen daar fysieke klachten bijkomen als:
- Hartkloppingen, transpireren, duizelingen, beven
- Hyperventilatie, benauwdheid, druk op de borst
- Tintelingen of doof gevoel in handen en/of voeten
- Misselijkheid en/of diarree
- Gevoel de controle over jezelf te verliezen
- Gevoel niet meer te weten wie of waar je bent
- Vermijden van nieuwe of onbekende situaties
- Vermijden van confrontaties

Oorzaak:
Onbekend, maar geslacht en leeftijd, individuele kwetsbaarheid, omgeving en doormaken van zgn. life-events zijn wel van invloed. Mensen die gevoeliger zijn voor deze aandoening:
- vrouwen (2x vaker aangedaan dan mannen)
- hogere leeftijd (>50 jaar)
- erfelijke aanleg
- langere periode van je zorgen maken
- lage sociaal-economische status
- stadsbewoners
- doormaken van stressvolle gebeurtenis (-sen)

Diagnose:
Uit gesprekken en vragenlijsten kan de diagnose worden opgemaakt. Nogal eens gaat een gegeneraliseerd angststoornis gepaard met een depressie. Vragenlijsten zijn zo gek nog niet: sommige mensen vinden het makkelijker een vragenlijst in te vullen dan om een gesprek over hun angsten aan te gaan …
Ongeveer de helft van de mensen die zich laten behandelen voor een gegeneraliseerde angststoornis denkt aan zelfdoding. Komt er ook een depressie bij dan kan 2/3 van de patiënten last hebben van suïcidale gedachten.

Behandeling:
Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis melden zich meestal pas laat – vaak pas jaren – voor behandeling. Toch is het redelijk goed te behandelen, of zijn de verschijnselen in elk geval te verbeteren en kun je leren om met je angsten om te gaan.
• Medicatie:
- Buspiron – werkt tegen angstgevoelens
- Venlafaxine en Paroxetine – dit zijn antidepressiva die ook goed werken bij een gegeneraliseerde angststoornis
• Psychologische benadering: meestal cognitieve gedragstherapie
Zeker als de angststoornis gepaard gaat met depressie is het verstandig om – eventueel naast andere therapie – medicamenteuze behandeling in te zetten.
• Cursussen als ‘Angst de baas’ of ‘Geen paniek’, een dergelijke cursus wordt vaak in je omgeving gegeven.
• Bijhouden van een dagboekje, waardoor je de angstgedachten kunt leren beheersen en zelfs voorkómen. En waarin je positieve gedachten kunt verwoorden.
• Aanleren van ontspanningsoefeningen

Belangrijkste adviezen voor mensen die last hebben van deze stoornis:
- Zoek informatie over de aandoening
- Licht je nabije omgeving er over in en vraag hun hulp en begrip
- Neem de tijd om met je angsten om te leren gaan, neem niet teveel hooi op je vork
- Zorg voor structuur in je dagen
- Probeer te gaan sporten of bewegen
- Vertel je verhaal alleen aan mensen die je vertrouwt

No related posts.

Markers in hersenvocht voorspellen achteruitgang in kennisfuncties

Mathilde — Thu, 02 Jul 2009 12:12:36 +0000

Onlangs is een studie gepubliceerd over de relatie tussen aanwezigheid van liquormarkers en achteruitgang in kennisfuncties bij patiënten met de ziekte van Alzheimer of voorstadia daarvan.
Gedurende een periode van 3 jaar zijn 168 patiënten onderzocht die van zichzelf vonden dat ze niet-meetbare cognitieve klachten hadden of lichte meetbare cognitieve klachten. Cognitie omvat de functies in de hersenen met betrekking tot het kennisvermogen (verstandelijke vermogens).

Bij deze patiënten is de liquor (hersenvocht) onderzocht op markers, meetbare stofjes die in verband kunnen worden gebracht met het voorkomen/optreden van bepaalde aandoeningen – meer bepaald de markers Aβ42, T-tau en P-tau, een combinatie van markers die specifiek is voor Alzheimer.

Hetzelfde onderzoek is ter controle bij 89 gezonde mensen verricht.

De typerende combinatie van markers kwam bij de mensen met (al dan niet meetbare) klachten in 52-79% van de gevallen voor, ten opzichte van 31% in de gezonde controlegroep.

Was de markercombinatie aanwezig dan bleek dat deze mensen gedurende de onderzoeksperiode (3 jaar) meestal achteruit gingen (verdere afname cognitieve functies) terwijl mensen die het Alzheimer-markerprofiel niet hadden er gemiddeld qua cognitieve functies op vooruit gingen.

Alle mensen die tijdens de onderzoeksperiode Alzheimer ontwikkelden hadden het markerprofiel. Terwijl de meeste mensen die het Alzheimerprofiel in het hersenvocht hadden géén Alzheimer ontwikkelden.

Concluderend kan worden gezegd dat de typische markers die bij de ziekte van Alzheimer worden gevonden in het hersenvocht ook vaak aanwezig blijken te zijn bij mensen met verschillende voorstadia van Alzheimer.

Als deze markers aanwezig zijn is de kans op achteruitgang van de kennisfuncties groter.

Bron: The Lancet Neurology 2009; 8, pag. 619-627

Kortjakje omgekeerd: de 'vrijetijdsziekte'

Mathilde — Sat, 20 Jun 2009 11:32:35 +0000

Komt het je bekend voor? Nooit ziek door de weeks, maar wel in het weekend of in het begin van je vakantie?

Je staat niet alleen, want een kleine 5% van de bevolking heeft er (wel eens) last van.

Meestal is de ‘vrijetijdsziekte’ geen ernstige ziekte, maar wel vervelend is het wel: je kunt last hebben van extreme moeheid, misselijkheid soms met overgeven, lichaamspijnen of spierpijnen en koorts of verhoging. De klachten lijken nog het meest op (een beginnende) griep. Waarom gebeurt dit nou eigenlijk in je vrije tijd, waarin je juist tot rust zou moeten komen en er dus ogenschijnlijk geen aanleiding is voor ziekte?

Je kunt er een paar mogelijke redenen voor bedenken:

- In de je vrije tijd ga je klussen, sporten, de natuur in etc. je bent in een andere omgeving dan op je werk en het kan zijn dat je door de andere activiteiten die je doet wordt blootgesteld aan ziekmakende stoffen. Te denken valt aan verfproducten, oplosmiddelen, lijmen, pesticiden of andere giftige stoffen. Of:

- Je kunt jezelf ‘uitputten’ door een ander leefpatroon dan gedurende de dagen dat je moet werken: je gaat later naar bed, maakt kortere nachten, dus je krijgt slaapgebrek, je eet ongezonder, je drinkt een paar glazen meer alcohol, of je gebruikt drugs of pepmiddelen om het weekend door te komen. Hierdoor daalt je weerstand. Of:

- Je hebt je vrije tijd zó vol gepland met allemaal dingen die je ‘moet’ dat je er letterlijk ziek van kunt worden. Of je hebt geen zin in al dat verplichte ‘moeten’ en je doet of je ziek bent om al die activiteiten niet te hoeven ondernemen – dat kan nog ziektewinst opleveren ook als je omgeving je dan lekker gaat vertroetelen. Of:

- Je wordt je pas bewust van ziektesymptomen als je de tijd hebt. Door de drukte op je werk zijn de signalen niet opgevallen of je hebt ze je niet ‘toegestaan’. Of je hebt je klachten wel opgemerkt maar ze onderdrukt, bv. door medicijnen in te nemen.

- De overgang van werk naar vrije tijd verloopt niet soepel. Soms – m.n. bij drukke en stressvolle banen – blijft de hoeveelheid stresshormonen (oa. adrenaline) ook in rust hoog: er blijft dus als het ware teveel energie geproduceerd worden waardoor je niet tot rust komt. Of de adrenalineproductie daalt na drukte te snel wat een versterkt gevoel van uitputting kan geven en een daling van de weerstand.

Het lijkt zo te zijn dat mensen die heel betrokken zijn, zich heel verantwoordelijk voelen en ook nog eens een hoge werkdruk hebben de meeste kans hebben om zich tijdens periode(n) van rust ziek te voelen, in elk geval om zich minder goed en makkelijk te kunnen ontspannen.

Heb je regelmatig last van die vage klachten in je vrije tijd kijk dan eens of je het anders aan kunt pakken.

Probeer te achterhalen of je in je vrije tijd veel in aanraking komt met mogelijk ziekmakende stoffen en vermijd deze stoffen een tijd(je) zodat je kunt zien wat het effect is.

Ga je in het weekend altijd uit je bol met korte nachtjes en veel alcohol – zoek dan eens een ander uitgaanspatroon wat je meer rust oplevert.

Zie je op tegen het weekend omdat je (te) veel te doen hebt bedenk wat je écht leuk vindt en probeer het daartoe te beperken.

Neem ná je werk ontspanningstijd en probeer tot rust te komen, werkproblemen van je af te zetten en de stress uit je lijf te halen en ga daarna pas aan andere activiteiten beginnen.

Ook kan een oplossing zijn om na het werk even flink te gaan sporten zodat lichaam en geest zich op andere dingen gaan richten, waarna het ontspannen makkelijker lukt.

Probeer te leren genieten van je rust en verdeel je energie over het weekend of gedurende de vakantie.

Ga je op vakantie werk dan niet tot het laatste moment door maar neem vóór je gaat rijden of vliegen 1-2 dagen om je op je vakantie voor te bereiden.

Vind je het moeilijk om deze tips toe te passen dan kun je professionele hulp zoeken. Cognitieve gedragstherapieën om meer balans te vinden in je leven zijn er genoeg. Of je kunt ook tal van literatuur krijgen om jezelf meer ontspanning aan te leren en beter te leren genieten van je vrije tijd en de mensen om je heen.

No related posts.

Emotioneel slimme vrouwen beleven meer plezier aan seks

Mathilde — Sat, 20 Jun 2009 09:15:17 +0000

Onderzoek bij 2000 tweelingzussen door onderzoekers van de Londense Universiteit King’s College heeft aangetoond dat de zus met de hoogste emotionele intelligentie de meest orgasmes heeft. Anders vertaald: een emotioneel hoge intelligentie betekent een beter seksleven.

Emotionele intelligentie wordt wel uitgedrukt als EQ (itt IQ de intelligentiequotiënt) en wordt vooral geassocieerd met empathie (inleven/meeleven). Onderzoek naar EQ richt zich vooral op hoe iemand omgaat met emoties van zichzelf en anderen en reacties van iemand op situaties waaraan hij/zij niets kan veranderen.

De 5 belangrijkste EQ-eigenschappen zijn:

- zelfkennis, bewust zijn van wat je voelt

- optimisme, vermogen om positief te kunnen denken

- kunnen afzien, inspannen voor een lange termijndoelstelling

- empathie, het kunnen verplaatsen in de gevoelens van anderen

- sociale vaardigheden, goed kunnen omgaan met bekende en onbekende mensen

Emotioneel intelligente vrouwen kunnen zowel hun eigen gevoelens en emoties als die van hun partner beter inschatten.

Deze vrouwen kunnen bovendien beter met hun partner praten over hun seksuele beleving, voorkeuren en verwachtingen.

En zij blijken het makkelijker te vinden om tijdens het bedrijven van de liefde hun fantasieën de vrije loop te laten of tijdens de seks toe te passen.

Het helpt wel (ook weer voor beide partijen) als mannen weten wat ze doen in bed en beide partijen bereid zijn om rekening te houden met elkaars wensen.

De resultaten en conclusies van dit onderzoek kunnen een flinke stap vooruit betekenen in de ontwikkeling van gedrags- en cognitieve therapieën om het seksleven van vrouwen te verbeteren. Wat ook zo zijn voordelen voor de mannen kan hebben ….

Naar: Elsevier/wetenschap, mei 2009

Depressie bij jongeren te voorkómen met preventieve psychotherapie

Mathilde — Sun, 07 Jun 2009 14:55:57 +0000

Jongeren met een verhoogd risico op depressie kunnen baat hebben bij preventieve cognitieve gedragsinterventies. Dit blijkt uit onderzoek (gerandomiseerd, dwz de proefpersonen zijn volstrekt willekeurig verdeeld over de onderzoeksgroepen) waarvan de resultaten recent zijn gepubliceerd in het JAMA (Journal of the American Association).

Cognitieve therapie is een behandelvorm die gebaseerd is op het idee dat psychische klachten of problemen voortkomen uit de wijze waarop mensen informatie selecteren en verwerken. Hoewel de therapie ‘cognitief’ heet, betekent dit niet dat ze koel en niet-emotioneel is. Het gaat bij cognitieve therapie dan om wat wel de hot-cognitions worden genoemd: opvattingen die nauw verbonden zijn met sterke emoties en disfunctionele gedragingen.

In cognitieve gedragstherapie worden technieken aangeleerd om de beleving van dergelijke emoties of disfunctionele gedragingen te veranderen/verbeteren waardoor een positiever zelfbeeld ontstaat.

Uit onderzoek is ook bekend dat jongeren een twee- tot driemaal verhoogd risico op een depressieve stoornis lopen als zij een depressieve ouder hebben. Voor dit onderzoek naar het nut van preventief ingrijpen zijn 316 kinderen van 13 tot en met 17 jaar (adolescenten ofwel jong-volwassenen) met een ouder/verzorger die een depressie doormaakte of had doorgemaakt geselecteerd. Zelf moesten de jongeren een geschiedenis van depressie hebben en/of depressieve symptomen vertonen. Ze mochten bij aanvang geen depressieve stoornis hebben of medicatie hiervoor gebruiken.

De jongeren zijn verdeeld in 2 groepen. De ene helft heeft de gebruikelijke geestelijke gezondheidszorg gehad. De andere helft heeft daarnaast deelgenomen aan een programma dat bestond uit acht wekelijkse groepssessies gevolgd door zes maandelijkse bijeenkomsten. In die anderhalf uur durende sessies werden cognitieve technieken aangeleerd om onrealistische en overdreven negatieve gedachten te herkennen en bestrijden. Verder werd het probleemoplossend vermogen vergroot. De zorgverleners hielden ook bijeenkomsten voor ouders, om hen te informeren over wat hun kinderen leerden.

Bij de jongeren die het cognitieve gedragsprogramma hadden gevolgd, kwamen in de negen maanden vanaf het begin van het onderzoek minder depressieve episodes voor dan bij de rest (21 versus 33%). Ook rapporteerden zij zelf minder depressieve symptomen. Bij splitsing in groepen bleek dit niet op te gaan voor kinderen wier ouders bij het begin van het programma depressief waren.

De auteurs hebben berekend dat ongeveer negen jongeren het programma moeten volgen om bij één van hen een depressie te voorkomen. Ter vergelijking: tien jongeren moeten antidepressiva krijgen om er één te genezen. SB

Naar: Artsennet, JAMA 2009; 301: juni 2009