Ziektebeeld » genetisch materiaal

Vlinderziekte

Mathilde — Wed, 01 Sep 2010 06:07:57 +0000

De medische benaming is Epidermolysis bulloxa, afgekort EB, maar in de volksmond beter bekend als vlinderziekte. Dit omdat de huid van mensen met deze aandoening vaak zo dun is als de vleugels van een vlinder.
Een zeldzame, ongeneeslijke kinderziekte of liever gezegd wetenschappelijk gezien een groep van erfelijke huidaandoeningen die al op de kinderleeftijd tot uiting komen.
Oorzaak van deze aandoening is een verandering in de genen, het erfelijke materiaal. Die verandering heeft tot gevolg de de structuur van bepaalde eiwitten die in de huid voorkomen verandert, ofwel dat bepaalde huideiwitten niet worden aangelegd.
Die eiwitten maken normaliter deel uit van het weefsel/bindweefsel wat de verschillende huidlagen met elkaar verbindt. Ontbreken die eiwitten of doen ze niet goed hun werk, wat bij deze aandoening het geval is, dan zijn de huidlagen minder goed met elkaar verbonden en kunnen zelfs loslaten.
Gevolg is dat de huid van mensen met deze ziekte heel teer is en makkelijk loslaat. Meestal ontstaat blaarvorming of ontstaan heel gemakkelijk ‘spontaan’ verwondingen aan de huid.
Overigens kunnen ook de slijmvliezen aangetast zijn, waardoor er zich ook blaren kunnen ontwikkelen bijvoorbeeld in de mond of de slokdarm, de rest van het spijsverteringskanaal, maar ook in de luchtwegen.
De ziekte kan meer of minder uitgebreid voor komen, soms beperkt de blaarvorming zich alleen tot de handen en voeten.

Erfelijk
Vlinderziekte is erfelijk en komt in verschillende vormen voor.
Er zijn vele verschijningsvormen van bekend, die vaak aan de hand van 3 beschrijvingen (synoniemen) worden ingedeeld:
Epidermolysis bullosa simplex
Junctionele epidermolysis bullosa en
Dystrofische epidermolysis bullosa
Afhankelijk van de vorm erft de ziekte ofwel autosomaal dominant over – dat houdt in dat:
• één van de ouders de aandoening ook heeft
• de aandoening bij mannen en vrouwen in gelijke mate voor komt
• voor elk volgend kind van dezelfde ouders de kans op herhaling 50% is
ofwel autosomaal recessief – wat inhoudt dat:
• de ouders van de patiënt de aandoening niet hebben, maar drager zijn van het gen; soms hebben zij zeer milde verschijnselen
• de aandoening bij mannen en vrouwen in gelijke mate voor komt
• voor elk volgend kind van dezelfde ouders de kans op herhaling 25% is
Zoals hierboven gemeld is de basis een verandering in het genetische materiaal. Die verandering kan op elk moment in een familielijn optreden. Vandaar dat het voorkomt dat iemand de eerste in lijn is waarbij de ziekte zich openbaart.
Omdat de aandoening heel zeldzaam is zijn de cijfers over het vóór komen vrij goed bekend. In Nederland lijden momenteel ruim 725 mensen aan een vorm van EB.
Jaarlijks worden zo’n 20 kinderen met een vorm van deze aandoening geboren.

Verschijnselen
Of verschijnselen optreden en in welke mate hangt van de vorm af en verschilt van persoon tot persoon.
Maar bij het optreden van verschijnselen is algemeen kenmerk het optreden van huid- en slijmvliesafwijkingen in de vorm van blaren en/of wonden.
Zijn veel afwijkingen aanwezig dan bestaat gevaar voor vochtverlies via de huid en daarmee gevaar voor uitdroging.
Daarnaast kunnen de wonden of blaren gaan ontsteken, wat heftig en pijnlijk kan zijn en als complicatie littekenweefsel kan geven, waardoor vergroeiingen kunnen ontstaan.
Ontstaan blaren en wonden in het spijsverteringskanaal of in de luchtwegen, dan kan dit op den duur ook tot verklevingen of littekenvorming met vernauwingen leiden.

Diagnose
De diagnose van EB en de vorm die bestaat kan worden aangetoond met genetisch onderzoek.
Heb je zelf een vorm van EB en heb je kinderwens, dan kan tijdens de zwangerschap met behulp van prenataal onderzoek worden gekeken of je kindje de aandoening ook heeft.

EB is niet te genezen. Afhankelijk van de vorm en de uitbreiding van de afwijkingen kan de levensverwachting ten opzichte van mensen die deze aandoening niet hebben verkort zijn. De meeste mensen met EB worden volwassen, maar zitten levenslang vast aan een verhoogde kans op huidbeschadigingen en ontstekingen met alle complicaties van dien. Huid- en wondverzorging is voor hen dan ook letterlijk van levensbelang.

Bij één van de vormen van EB is ontdekt dat bij een deel van de lijders eraan spontane genezing van delen van de huid kan optreden. Hoe dat mechanisme precies werkt is nog niet bekend. Dit wordt verder onderzocht. Zoals ook wordt gekeken of die gezonde huiddelen te gebruiken zijn voor transplantatie, tot nu toe is dat helaas nog niet met blijvend succes gelukt. En dat komt vooral omdat in de ‘gezonde’ huiddelen toch een zeker aantal afwijkende huidcellen aanwezig is. Bij opnieuw uitgroeien van de huid blijken die afwijkende huidcellen toch weer te gaan overheersen.

Genen die voorspellen of je 100 jaar wordt

Mathilde — Fri, 02 Jul 2010 12:39:51 +0000

Amerikaanse onderzoekers van de Universiteit van Boston hebben een methode ontwikkeld hoe voorspelbaar het is of iemand 100 jaar of ouder wordt.

De methode, die recent gepubliceerd is in Science, is ontwikkeld op basis van 150 genetische ‘signaleringspunten’ zoals deze gevonden zijn bij centenarians (mensen die extreem oud worden).

Gemiddeld wordt 1 op de 6000 mensen in de geïndustrialiseerde wereld 100 jaar of ouder. En 90% van hen is op 93-jarige leeftijd nog zonder noemenswaardige handicaps in het functioneren.

Voor het onderzoek zijn sinds 1995 de genetische gegevens van 1000 centenarians verzameld.

Uit dat materiaal zijn die genetische ‘markers’ geïdentificeerd die het meest verschillen van het genetische materiaal van at random (toevallig) geselecteerde mensen.

Die genetische markers zijn dan weer onderzocht binnen een willekeurige groep centenarians (zijnde niet de onderzoeksgroep) en daarin is een matchingspercentage gevonden van 77%.

Die ontbrekende 23% verklaren de onderzoekers uit het feit dat, hoewel erfelijkheid een belangrijke rol speelt bij veroudering en overlevingsduur, het niet de enige factor (van betekenis) is. Andere factoren als lifestyle en omgeving zijn ook van invloed.

Dergelijke factoren zijn bijvoorbeeld omschreven in een eerder onderzoek onder mensen die behoren tot de Zevende Dags Adventisten, mensen die de hoogste levensverwachting hebben in de USA in de afgelopen 90 jaar.

In dat onderzoek onder de Adventisten wordt geconcludeerd dat ze zo oud worden dankzij het feit dat ze aanhangers zijn van een geloof dat hen vraagt vegetarisch te eten, regelmatig te bewegen, geen alcohol te drinken en niet te roken. En ze lijken hun stress te reguleren met hulp van hun geloof, familie en geloofsgenoten.

Uit het huidige Bostonse onderzoek komt naar voren dat de erfelijke ‘voorbestemming’ voor het krijgen van ziekten tussen centenarians en niet-centenarians niet echt verschilt. Of je heel oud wordt lijkt dus niet zo af te hangen van de genetische kans op een (ouderdoms-) ziekte, maar met andere genetische factoren die de levensverwachting ’verrijken’.

Op grond van deze gegevens nemen de onderzoekers aan dat om zo’n 10-15 jaar ouder te worden dan de gemiddelde leeftijd van zegge 88 jaar, erfelijkheid een toenemend belangrijke rol speelt en dat nog veel codes daarin onontdekt zijn.

De onderzoekers in Boston hebben op grond van de ‘afwijkende’ genencodes een rekenmodel ontwikkeld waarmee je je genetische predispositie voor uitzonderlijk lang leven kunt berekenen. Bijna een soort ‘afvink’ model moet het worden, waarop je in je genetische materiaal kunt zien hoeveel van die speciale markers je hebt.

Het vervolg zal zijn dat dit model verder getest moet worden door onafhankelijke laboratoria om de accuratesse te onderzoeken. Want aan sommige markers wordt in dit onderzoek een hoge waarde toegekend zijnde van invloed op de levensduur. Terwijl diezelfde markers uit andere onderzoeken naar bv. diabetes (suikerziekte) of hart- en vaatziekten een veel minder belangrijke invloed lijken te hebben op veroudering.

Hoe betrouwbaar het model zal zijn moet dus nog blijken. We zitten nu in de fase van vergelijkend onderzoek. Uit die vergelijkingen zou moeten komen hoeveel waarde en effect een bepaalde genetische code heeft op levensduur en veroudering.

Maar de tot nu toe gevonden markers maken de onderzoekers optimistisch ten aanzien van de toekomst en toekomstig onderzoek. Op weg naar een eenvoudige test waarmee iedereen voor zichzelf straks de vooruitzichten op een lang leven kan toetsen.

Bron: BBC News

Genetisch passend dieet heeft meer effect

Mathilde — Fri, 05 Mar 2010 15:47:20 +0000

In de Verenigde Staten is aan de Universiteit van Stanford een onderzoek gedaan onder 101 vrouwen naar de relatie tussen voedsel en de genetische ‘kaart’.
De onderzoeksgroep is weliswaar niet groot, waardoor er statistisch nog niet goed definitieve conclusies te trekken zijn, maar duidelijk is wel dat wanneer een dieet wordt gevolgd wat bij het genotype van de persoon past dat afvallen een stuk sneller gaat.
We weten dat mensen – afhankelijk van hoe ze genetisch in elkaar zitten – anders op voedsel reageren. Zo komt een lactose-intolerantie veel vaker voor bij Zuid-Europeanen, Afrikanen en Aziaten dan bij mensen van Noord-Europese afkomst (bij deze laatsten komt lactose-intolerantie slechts in 2% van de gevallen voor).
Lactose is een natuurlijk melksuiker dat voor komt in melk en melkproducten. In de dunne darm moet lactose door het enzym lactase afgebroken worden tot de kleinere suikers glucose en galactose. Een lactose-intolerantie houdt in dat het enzym lactase niet of onvoldoende aanwezig is. Hierdoor wordt lactose in de dunne darm nauwelijks afgebroken en komt in zijn geheel in de dikke darm terecht waar het gaat gisten – en dat leidt dan tot buikklachten als krampen, opgezette buik, gasvorming etc.
Om de relatie en interactie tussen genensamenstelling en voedsel (nutrigenomie) aan te tonen is door de onderzoekers gekeken naar blanke vrouwen, die behoren tot drie verschillende genetische groepen (een genetische groep wordt ook wel een genotype genoemd).
Aan de vrouwen zijn diverse diëten aangeboden en ze zijn 12 maanden vervolgd.
Daarbij blijkt dat vrouwen die een dieet volgden dat bij hun genotype paste gedurende de onderzoeksperiode van 1 jaar 2-3x zoveel kilo verloren dan vrouwen die een niet bij hun genotype passend dieet volgden.
Het klinkt zo simpel, maar er blijkt nog wel heel wat onderzoek nodig te zijn om de genotypes goed in kaart te brengen en de interactie met voedingsbestanddelen te bepalen. Naar verwachting zal dit nog wel veel tijd in beslag gaan nemen. Helaas moet de ultieme voedsel-DNA-test nog ontwikkeld worden. Zou die er eenmaal zijn dan hoef je alleen nog maar het juiste bij jou genenmateriaal passende dieet (bv. vetarm of koolhydraatarm dieet) te volgen om effectief af te vallen.

Bron: HLN
Zie ook: ziektebeeld ‘Lactose-intolerantie’.

Hoop op minder bijwerkingen van chemotherapie

Mathilde — Thu, 02 Jul 2009 14:02:15 +0000

Het medisch-wetenschappelijk tijdschrift The New England Journal of Medicine heeft recent een eerste verslag op internet gepubliceerd van een zgn. fase-I-experiment met een nieuw kankermedicijn wat is getest op mensen.

Dat gebeurt niet zo vaak in dit tijdschrift, maar de resultaten lijken uitzonderlijk goed.

Eind mei zijn 2 vervolgonderzoeken op een congres in de Verenigde Staten gepresenteerd, en die hadden eenzelfde positieve uitkomst.

Het gaat om een nieuw type medicijn olaparib, dat kankergroei – in elk geval tijdelijk – stopt. Bovendien blijkt olaparib niet de vervelende bijwerkingen te hebben die andere chemotherapieën meestal wel hebben.

Het werkingsmechanisme van olaparib is gebaseerd op het principe dat cellen kunnen doodgaan als breuken in het DNA (erfelijke materiaal) optreden, breuken die niet worden gerepareerd. Ook voor kankercellen geldt dat ze doodgaan als het erfelijk materiaal ‘gebroken’ (gemuteerd) is. En dat is precies waar olaparib op ingrijpt: het zorgt ervoor dat kankercellen hun DNA-breuken niet meer kunnen herstellen – dat geeft een ophoping van DNA-resten waardoor de cel overlijdt.

Olaparib blijkt overigens niet in alle soorten kankercellen te werken – het werkt alleen in cellen die breuken in bepaalde genen hebben (de zgn. BRCA1 en BRCA2-genen). Deze cellen komen bv in minimaal 5% van familiaire borstkanker of eierstokkanker voor.

BRCA 1n en 2 zijn genen die zelf betrokken zijn bij het herstel van gebroken DNA-moleculen. Gaan BRCA-genen zelf stuk dan beschikken kankercellen nog over een tweede herstelsysteem wat ervoor zorgt dat kankercellen blijven overleven.

Op dat systeem kan olaparib ingrijpen: dat systeem wordt zijn werking onmogelijk gemaakt.

Gevolg: de kankercel sterft, terwijl gewone lichaamscellen niet worden aangetast (die beschikken niet over BRCA-genen en ook niet over een tweede herstelsysteem), waardoor de bijwerkingen beperkt blijven.

Het experiment is voor de helft (30 patiënten) uitgevoerd in het Nederlandse Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis te Amsterdam en voor de andere helft in een Brits kankerziekenhuis en zal nader worden uitgewerkt.

Zo kan de kankergroei bij bepaalde vormen van kanker wellicht binnenkort met relatief weinig bijwerkingen in elk geval tijdelijk worden gestopt.

Bron: The New England Journal of Medicine, juni 2009