Teelbalkanker
20 juni, 2009 door Mathilde
Opgeslagen onder Aandoeningen - Ziektebeelden
Staat ook bekend als zaadbalkanker of testiscarcinoom. De naam zegt het al: de tumor ontstaat in de zaadbal.
Het is een tamelijk zeldzame vorm van kanker die bij voorkeur bij jongere mannen optreedt: tussen de 15 en 40 jaar meestal. Jaarlijks worden in Nederland zo’n 4-6 per 100.000 mannen erdoor getroffen, betekent zo’n 400-500 mannen per jaar. De incidentie (het voorkomen per jaar) neemt wel geleidelijk iets toe de laatste jaren.
Meestal gaat de kanker uit van de zgn. kiemcellen – dat zijn de cellen in de testis die het zaad produceren. Deze tumoren worden weer onderverdeeld in seminomen en non-seminomen, beide vormen komen ongeveer evenveel voor. Seminomen meestal vanaf 40e jaar en non-seminomen vaker tussen 20 en 40 jaar.
Maar de tumor kan ook van het steunweefsel in de testis (het stroma) uit gaan.
Daarnaast kennen we nog de zgn. overige tumoren in de testis (tumoren niet specifiek voor de testis, maar uitgaand van andere weefsels die zich (ook) in of rond de testis bevinden) waarvan de meest bekende het maligne lymfoom is.
Verschijnselen:
Testistumoren zijn in het algemeen snel groeiend en behoorlijk agressief. Vaak met snelle uitzaaiingen via het lymfestelsel naar de nierlymfeklieren of de lymfeklieren ter weerszijden van het ruggenmerg.
Het is daarom van belang om regelmatig zelfonderzoek aan de beide testes te doen.
Factoren waar je op moet letten zijn:
- vergroting van de zaadbal of knobbelvorming, iha pijnloos
- voorafgaand aan de tumor een trauma of ontsteking aan de zaadbal of bijbal
- zwelling van het borstweefsel (gynaecomastie)
- soms vorming van een vochtblaas in de testis (hydrocèle)
- buikpijn en/of rugpijn
- voelbare lymfeklieren in liezen of elders
- een voelbare (of zichtbare) zwelling boven het sleutelbeen (m.n. links)
- voelbare zwelling in de buik (dit duidt altijd op uitzaaiingen (metastasen) bv in lymfeklieren of in de lever
Vaak wordt in het begin een ‘onbestemd’ gevoel ervaren in de onderbuik of in of achter het scrotum (zakje waarin de testis zich horen te bevinden).
Hoe kleiner de tumor hoe beter de prognose (levensverwachting van de patiënt).
Laboratoriumonderzoek:
Er zijn bij testistumoren inmiddels 3 tumormarkers (eiwitten) bekend:
- beta-Humaan Chorio Gonadotrofine (beta-HCG)
- alfa-foetoproteïne (alfa-FP)
- lactaat-dehydrogenase (LD)
Bepaling van deze merkstoffen is nodig vóórdat tot operatieve verwijdering van de testis wordt overgegaan (orchiectomie) en nadien wekelijks om de daling en normalisatie van de merkstoffen na te gaan.
Verder nagaan of er uitzaaiingen zijn of uitsluiting van ontstekingen door bepalen van andere bloedwaarden (oa. lever- en nierfunctiebepalingen etc.)
Therapie:
Is de tumor ontdekt dan wordt zo spoedig mogelijk geopereerd, meestal al binnen 2-3 dagen. Is er sprake van (of sterke verdenking op) metastasen dan al binnen 24 uur.
In geval van ernstige metastasen waarbij risico’s bij de operatie kunnen ontstaan (bv bij longmetastasen) kan eerst worden gekozen voor chemotherapie en wordt de aangedane testis pas later verwijderd.
De operatieve verwijdering van de teelbal wordt gevolgd door ofwel:
- radiotherapie (bestraling)
- chemotherapie (met middelen die de celdeling remmen, meestal BEP = Bleomycine, Etoposide en Cisplatinum)
- lymfeklieroperatie (zgn. zenuwsparende retroperitoneale lymfeklierdissectie = RPLD = verwijdering van de lymfeklieren langs de aorta (lichaamsslagader) en bij de niervaten).
Zaadbalkanker is tegenwoordig heel goed behandelbaar met een hoog percentage overleving (> 95%) ook in geval er al uitzaaiingen zijn. Het verdient aanbeveling om behandeling te zoeken in een daartoe gespecialiseerd centrum/ziekenhuis.
Gerelateerde berichten:
