Tips om chronische stress en burnout te voorkómen
Stress kan omschreven worden als een gevoel van spanning. Is de spanning kortdurend, dan is het ‘gewoon stress’ met een bepaalde aanleiding, die voorbij gaat of waar je iets aan kunt doen. Normaliter daalt het stressniveau als de situatie weer normaliseert.
Wanneer stress langer achtereen voortduurt kan het leiden tot burnout.
Gewoonlijk echter kenmerkt stress zich door:
• Tijdelijk karakter (duur van enkele minuten tot enkele dagen)
• Een verhoogd energieniveau (tot ‘op scherp staan’, hormonaal bepaald door adrenaline)
• Verhoogde alertheid
Burnout is een toestand of dreigende toestand van emotionele uitputting naar aanleiding van een ervaren overlast met betrekking tot medemensen. Gepaard gaand met verschijnselen van:
• Depersonalisatie en/of cynisme (anderen als negatief ervaren)
• Verminderd vertrouwen in persoonlijkheid of persoonlijke capaciteiten (minder zelfvertrouwen)
Het verschil tussen stress en burnout zit hem dus vooral in de duur (stress: meest kort, burnout: langer durend), het energieniveau (stress: hoog, burnout: laag), associaties (stress: van positief tot negatief, burnout: negatief), zelfvertrouwen (stress: meer alert, hoeft geen vertrouwensbreuk in jezelf te zijn, burnout: gebrek aan zelfvertrouwen).
Andere verschijnselen waarmee burnout verward kan worden zijn:
- Depressie
- Chronische moeheidssyndromen als CMV (Cytomegalie)
- Algemene lusteloosheid
- Fibromyalgie
- Overspanning
Het verschil met depressie is dat bij depressie sprake is van een stemmingsstoornis (burnout: energiestoornis). De negatieve stemming en gevoelens uiten zich op alle levensgebieden (burnout: gevolg van vermoeiende menselijke contacten, meestal op werk). Bij een ernstige depressie kunnen suïcidale gedachten (gedachten aan zelfmoord) voorkomen (burnout niet, sterker nog: iemand met burnout kan van andere dingen dan de oorzaak van de burnout vaak wel ‘blij’ worden of genieten). Depressie kan goed reageren op medicatie zoals antidepressiva (burnout: meestal geen tot weinig reactie op medicatie). Depressie kan chronisch zijn en deels erfelijk bepaald (burnout niet).
Het verschil met chronische vermoeidheid is dat hier sprake is van vermoeidheid door onbekende oorzaak. Itt burnout is bij chronische vermoeidheid geen sprake van een levensgebied waarop ernstige teleurstelling heerst of waarop je bent afgebrand. Chronische vermoeidheid komt langzaam opzetten en duurt lang. Er is geen historie van optimisme, enthousiasme en inzet gevolgd door een periode van opgebrand zijn en energieverlies. Omgooien van het roer, verandering van levensrichting zoals dat helpt bij burnout doet niks tegen de chronische vermoeidheid.
Algemene lusteloosheid kan een uiting zijn van burnout of depressie, maar kan ook duiden op een gebrek aan betrokkenheid of het ervaren van een gebrek aan gevoelens zijn.
Fibromyalgie is een reumatische aandoening met pijnen in spieren en bindweefsels, wat dwingt tot minder activiteit en leidt tot moeheid. Er is geen sprake van de typische emotionele uitputting zoals bij burnout wel het geval is
Overspanning tenslotte kan een voorstadium zijn van burnout. Maar wordt veel meer gekenmerkt door actief maar ongeordend gedrag, een relatief korte duur, perioden van overactiviteit.
Niet altijd zijn de verschillen tussen de diverse aandoeningen even duidelijk. En het komt ook nog al eens voor dat verschillende aandoeningen tegelijk optreden. Daarom is het altijd verstandig om hulp te zoeken als je last van ‘stress’ hebt.
Tips om chronische stress en burnout te voorkómen zijn:
1. Zorg eerst – en goed – voor jezelf
2. Doe vooral de leuke dingen en laat de vervelende (zoveel mogelijk)
3. Maak tijd waarin je voor niets en niemand verantwoordelijk bent – maak tijd voor jezelf (vrij)
4. Ga sporten of besteed aandacht aan een hobby
5. Lach zo vaak mogelijk
6. Stel prioriteiten
7. Doe niet alle dingen die je ‘moet’ doen tegelijk, maar stuk voor stuk
8. Anticipeer op situaties – probeer vooruit te kijken, daar kun je soms dingen mee voorkómen
9. Leer ‘nee’ zeggen en als je het zegt hou je er dan ook aan
10. Wees duidelijk naar je omgeving en onthoud dat duidelijk zijn en je grenzen aangeven niet betekent dat je onaardig moet zijn, boos moet worden of anderen moet kwetsen
11. Rond een taak zoveel mogelijk af voordat je een volgende taak oppakt
12. Neem een pauze voordat je een nieuwe taak oppakt
13. Neem geen werk mee naar huis
14. Indien je toch vindt dat je thuis moet werken spreek dan van tevoren met jezelf af hoeveel tijd je aan dat werk besteed en plan aansluitend een ontspanningsmoment of een ontspannende activiteit
15. Boek aan het eind van de ene vakantie alvast de volgende of stel jezelf een leuk uitje in het vooruitzicht
16. Doe regelmatig ontspanningsoefeningen
17. Draaien je gedachten in kringetjes rond schrijf ze dan op, dat voorkomt dat je steeds in dezelfde gedachtecirkels blijft hangen
18. Heb je last van piekeren spreek met jezelf één piekerkwartier (of maximaal ½ uur) per dag af – pieker je toch in de tussentijd schrijf de gedachte dan op en werk hem uit in je piekerkwartier
19. Deel ervaringen met collega’s (of goede vrienden of andere vertrouwenspersonen)
20. Zorg dat je een huisarts of andere vertrouwenspersoon hebt
21. BELANGRIJKST: zeg niet: ik ga het proberen, maar ga direct minstens 3 van bovenstaande tips uitvoeren of regelen voor jezelf
Gerelateerde berichten:
Mooi artikel! Zeer bruikbare tips.